Cruise op de legendarische Nijl-Winter 2008
Een weekje erop uit richting warmere oorden. Tussen kerst en nieuwjaar van 2008 zijn we een tocht gaan maken op de legendarische Nijl.
Eens geland in Luxor hebben we onmiddellijk onze intrek genomen op een van de vele schepen die varen tussen Luxor en Aswan. Een zeer aangename en comfortabele reis. 7 dagen zal dit ons verblijf zijn. Tijdens de dag worden uitstappen gedaan terwijl s'nachts de meeste afstanden worden overbrugt. Dit is werkelijk de ideale manier om de meeste bezienswaardigheden te bezoeken.
Hieronder zie je een kaartje van de gevolgde route met de bezochte sites. Verder krijg je heelwat informatie over deze bezochte plaatsen met telkens de mogelijkheid om enkele fotoimpressies te bekijken. Ik zou zeggen, laat je meevoeren in het Land van de Farao's.
Karnak en Luxor
Deze twee plaatsen, bekend om hun tempelcomplexen, liggen aan de oostoever van de Nijl en werden gebouwd op de plaats van de oorspronkelijke hoofdstad van Egypte, Thebe. Absoluut fascinerend zijn de faraonische monumenten van koningen en edelen. Men vergeet nooit de waardevolle kunstwerken, inscripties en reliëfs die men er kan bewonderen. De meest opvallende monumenten zijn de beide geweldige tempelcomplexen van Karnak in het noorden en de tempel van Luxor in het hart van de stad.
De Vallei der Koningen
De vallei bestaat uit twee delen, een oostelijke helft en een westelijke helft. De westelijke helft is de plek waar toeristen de graven van de farao's uit het Nieuwe Rijk kunnen bezoeken, het oostelijke gedeelte is op een enkele kleine tombe na alleen toegankelijk voor wetenschappers. Het vermoeden bestaat dat er zich nog een aantal graven bevinden, die tot op heden niet zijn ontdekt.
- Momenteel (2006) zijn er 63 tombes geïdentificeerd en een groot deel daarvan is ook daadwerkelijk te bezoeken. Er zijn steeds 10 tombes opengesteld voor het publiek. Na een periode van zes jaar worden deze gesloten, en worden er 10 andere tombes opengesteld.
- Op 17 november 1997 heeft een groep islamitische terroristen hier een bloedbad veroorzaakt, de kogelgaten hebben een aantal monumenten flink beschadigd. Er zitten diepe gaten in van de kogels.
- In februari 2006 werd in de oostelijke helft van de Vallei der Koningen een nieuw graf ontdekt, graf DK 63.
De Tempel van Hapsjetsoet
Deir El Bahari betekent in het Arabisch “klooster van de zee”. In de 5e eeuw heeft men daar een koptisch klooster gebouwd. De tempel van Hatsjepsoet werd gebouwd door haar architect Sennenmoet, naar het voorbeeld van een oude tempel die naast haar tempel was gebouwd door Mentohotep I. De tempel is de enige tempel in Egypte die werd opgetrokken in een terrasvorm.
Hatsjepsoet was de enige vrouw die lange tijd over Egypte heeft geregeerd. Zij was regentes van haar halfbroer Thotmoses III, toen hij 13 jaar oud was. Zij heeft hem van de troon gestoten en begon te regeren in het jaar 1473 v. Chr. Zij regeerde meer dan 20 jaar over Egypte, in vrede met alle buurlanden. Jammer genoeg heeft haar broer, na haar dood, uit wraak al haar beelden en afbeeldingen laten vernielen. De tempel werd gebouwd in de buik van de berg en bestaat uit drie terrassen op elkaar.
Kolossen van Memnon
Toen de dodentempel van farao Amenhotep III werd verwoest, bleven alleen twee gigantische stenen beelden over die de poort moesten bewaken. Deze twee gigantische kolossen, die farao Amenhotep III moeten voorstellen, staan eenzaam en verlaten midden in het suikerriet. De bijna 18 meter hoge beelden zijn gehouwen uit kwartsiet. Toen het rechter beeld door een aardbeving zwaar beschadigd werd, gebeurde er iets merkwaardigs. Doordat de steen overdag opwarmde en ’s nachts afkoelde, ging het beeld vreemde zingende geluiden maken.
De Grieken zochten de verklaring hiervoor in een legende. Memnon zou gedood zijn door Achilles en als beeld zijn teruggekeerd op aarde. Het zingende geluid wat het beeld maakte, werd geïnterpreteerd als de stem van Memnon die klaagde bij z’n overleden moeder. In de oudheid, toen men voor veel verschijnselen nog geen verklaring had, trokken de Kolossen van Memnon veel verbaasde bezoekers. Ondanks de aandacht van toeristen tegenwoordig, zingt het beeld niet meer voor zijn bezoekers.
De tempel van Esna
Het op de linkeroever van de Nijl gelegen Esna werd in de oudheid Tesnet genoemd en is nu een agrarisch stadje op zo'n 50 kilometer van zuiden van Luxor. De Grieken noemden de stad Latopolis, wat is afgeleid van lates, een hier veel voorkomende vis. Hier werd voornamelijk de god Chnoem vereerd, de goddelijke pottenbakker met het hoofd van een ram. Chnoem maakte volgende de overlevering de mensen op zijn pottenbakkersschijf. Hij werd geassocieerd met Neith en met Heka, de personificatie van de magie. De tempel die bijna tweeduizend jaar oud is, is gewijd aan die twee goden. Van de onder keizer Claudius gebouwde gebouwen is slechts de zuilenhal bewaard gebleven. De hal werd in de Koptische tijd verbouwd tot kerk en nog niet zo lang geleden was ze in gebruik als katoenpakhuis. De restanten van de tempel worden omringd door huizen en bevinden zich op de bodem van een negen meter diepe kuil, doordat het bewoonde deel van de stad steeds hoger is komen te liggen. Het plafond is versierd met astronomische scènes en afbeeldingen van de tekens van de dierenriem en word gedragen door twee groepen van negen zuilen. Aan weerszijden van de ingang staan nog eens drie zuilen. wat het totaal op 24 brengt. De kapitelen zijn elegant en rijk versierd. De vele teksten op de wanden en op de zuilen bevatten niet alleen lofzangen en litanieën aan Chnoem, Heka en Neith, maar leveren ook veel informatie over de belangrijkste feesten en liturgische festiviteiten, die mensen uit de omringende gebieden aantrokken.
De tempel van Kom-Ombo
Kom Ombo staat gelijk met een grensoverschrijding in de gefossiliseerde steen van Edfu en het Nijldal verandert hier 20 kilometer verder in Nubische zandstenen. Het vruchtbaar landsdeel versmalt ook en bij Jebel al-Silsila (de bergketen) lopen de rotsen tot aan de Nijl. De farao's vonden hier hun grote zandsteengroeven en het materiaal voor hun bouwwerken. Kom Ombo, ook wel de "Gouden Stad" genoemd, was indertijd het handelscentrum voor edelmetalen. Het ligt niet ver van de monding van de Wadi Hammamat, het woestijndal met zijn legendarische goudmijnen, dat de Nijl met de Arabische woestijn verbindt.
Het Kom Ombo - bekken werd pas begin deze eeuw ontsloten en is nu een landbouwgebied. Enkele voedingsbedrijven rezen er uit de grond en er staat bv. een suikerfabriek. Rondom de stad liggen enkele dorpen verspreid waar ongeveer een honderdduizend Nubiërs wonen. De aanleg van het waterreservoir en de stijging van het water hadden hen uit hun woningen verdreven.
Ten zuiden van de oase ligt de Tempel van Kom Ombo, die gewijd is aan twee godheden: Sobek met de krokodillenkop en Haoreris met de kop van een valk.
Deze tempel staat letterlijk op de Nijloever. Hij verschilt van alle overigen omdat hij in de lengterichting gespleten is en gewijd werd aan twee afzonderlijke goden.
De bouw ervan begon onder Ptolemeus VI in de 2de eeuw voor onze jaartelling. Een deel van de muurdecoraties stamt uit de Romeinse periode. Het wordt niet uitgesloten dat hier in het Midden-Rijk ook al een soort godshuis in steen heeft gestaan. Er werden twee parallelle processiewegen aangelegd vermits de tempel het huis van twee goden is.
De grote zuilenhal is getooid met plantkapitelen en reliëfs, die de koning in gezelschap van de goden tonen. Sobek, de krokodil, troont in al zijn pracht op de centrale muur. Van het allerheiligste blijven alleen de grondvesten over.
De dubbele tempel bevat ook een Nijlmeter waardoor hij verbonden was met de stroom. Tijdens de Romeinse periode werden hierin ook de eerste christenen 'gedropt' als voeding voor de krokodillen.
Achteraan in de galerij prijkt een medisch reliëf met een knielende Traianus die de goden medische instrumenten offert, zoals pincetten, een scalpel en amuletten. Deze muur toont zeer goed hoever de medische wetenschap toen al gevorderd was en wat voor instrumenten zij al kende.
De tempel bevat ook een zeldzame kalender, die de tweevoudige en ingewikkelde berekeningen toont van dagen, weken en maanden in het jaar. De Oude Egyptenaren deden dit volgens totaal andere normen, maar kwamen eveneens aan een jaar van 365 dagen.
Bij de uitgang is nog de Hathorkapel waarin krokodillenmummies worden bewaard.
De onvoltooide obelisk
Uit de granietgroeven in het Zuidoosten van Aswan haalden de farao’s de steenblokken voor hun tempels, standbeelden, sarcofagen en obelisken. Heel bijzonder is de onvoltooide obilisk. In deze steengroeve konden de archeologen leren welke technieken in het oude Egypte werden gebruikt om deze gigantische rotsblokken om te vormen tot ware kunstwerken. Met zijn lengte van 42 m en gewicht van ongeveer 1170 ton zou hij alle andere obelisken hebben overtroffen. Maar de rots vertoonde onvolkomenheden en men heeft het gevaarte nooit afgewerkt. Achteraf lijkt men te hebben geprobeerd om nog een kleinere obelisk uit het geheel te recupereren, maar dat is ook mislukt.
De Aswandam
Vroeger overstroomde de Nijl elke zomer. Voor de landbouw in Egypte was dat ideaal, want deze overstromingen lieten vruchtbaar slib achter, waardoor de bodem ideaal was om te bewerken. Hieraan kleefde helaas een groot nadeel: als er teveel water op het land terecht kwam, kon de hele oogst worden weggevaagd. Te weinig water was ook slecht. Als er niet genoeg vruchtbaar slib op de oevers achterbleef kon er een hongersnood ontstaan.
Tegen het einde van de 19e eeuw ontstond er een grote behoefte om de overstromingen van de Nijl te controleren door middel van een dam. Tussen 1899 en 1902 werd de eerste Aswandam gebouwd door de Britten. Het uiteindelijke resultaat was een stevige dam van 2142 meter lang en 39 meter hoog. De constructie werd gezien als een technisch hoogstandje. Behalve dat het in die tijd de hoogste dam ter wereld was, groeide het aantal beschikbare landbouwgrond ook aardig. Dit was erg gunstig voor de boeren.
Maar het kon allemaal nog veel kolossaler. De eerste dam werd te klein en in 1960 werd de bouw voor een nieuwe Aswandam gestart. De Russen financierden het hele project, dat pas in het begin van de jaren ’70 werd afgerond. Deze Hoge Aswandam lag 7 kilometer verder dan de eerder gebouwde Lage Aswandam. De door de Britten ontwikkelde dam viel plotseling in het niets bij het staaltje kunst dat de Russen hadden ontworpen. De nieuwe dam was maar liefst 111 meter hoog en 3600 meter lang. Hij bestaat voornamelijk uit rotsblokken, zand en klei.
Tegenwoordig levert deze dam elektriciteit voor heel Egypte. Neem, wanneer u in Aswan bent zeker even een kijkje, want wanneer u op de Hoge Aswandam staat heeft u een prachtig uitzicht. Na de constructie van deze dam ontstond het grootste kunstmatige meer ter wereld: het Nassermeer. Dit meer ligt achter de Hoge Dam en is maar liefst 180 meter diep! Behalve voordelen had de dam ook nadelen. Zo moesten enkele Nubische monumenten plaatsmaken voor de bouw.
Philaetempel, de parel van Egypte
Deze aan de godin Isis opgedragen tempel op het eiland Philae stond na de bouw van de oude Aswan-Dam een groot deel van het jaar onder water en dreigde helemaal onder te lopen met de komst van de Hoge Dam gebouwd werd. De UNESCO-reddingsoperatie voor de Nubische heft ervoor gezorgd dat de gebouwen op Philae verplaatst zijn naar het nabij gelegen eilandje Agilkia dat qua vorm werd aangepast aan het oude Philae. Net zoals in Karnak bestaat Philae uit verschillende grote en kleine tempels, er werd vanaf de 4e eeuw v.c. tot de 2e n.c. gebouwd.
De monumenten bestaan dus uit een mix van Egyptische en Griek-sRomeinse architectuur. Behalve de tempel van Isis staat hier de Kapel van Mandulis (Nubische God), Kapel van Imhotep (de bouwheer van Djoser), Tempel van Hathor en de Kiosk van Trajanus, dat de bijnaam "Bed van de Farao" draagt, met 14 zuilen met prachtige kapitelen.
Aboe-Abu Simbel tempel
De Aboe Simbel (ook wel Abu Simbel genoemd) is opgericht door de grootste Egyptische farao aller tijden, Ramses II. De Aboe Simbel staat al lange tijd op de werelderfgoedlijst. Hij is gemaakt door Ramses II om te laten zijn hoeveel macht hij had. Ramses II wist dat hij na zijn dood zou worden herinnerd als hij veel liet bouwen. Het gebouw eert ook zijn belangrijkste vrouw, konining Nefertiti (hij had wel tweehonderd vrouwen). In de enorme zuilenhal staan acht zuilen in de gedaante van Ramses II die elk zo'n 10 meter hoog zijn. Ook zijn er kleinere beeldjes die belangrijke personen uit Ramses' leven zijn geweest, zoals zijn tientallen zonen en dochters en bijvrouwen. De tempel was zo gebouwd dat het zonlicht op twee dagen van het jaar via de ingang precies op drie van de vier in het heiligdom staande beelden viel; twee van de beelden stellen Ramses en de Egyptische oppergod Amon voor, die ook de God van de zon was. De Oude Egyptenaren waren namelijk erg gelovige mensen en de farao was geen uitzondering. Hij zag zichzelf meestal ook als een God.
Ontdekking van de Aboe SimbelDe tempel van Aboe Simbel werd in 1813 ondekt maar door de grote hoeveelheid zand kon niemand er nog in. Pas vier jaar later, in 1817, kwam de eerste man in de tempel; de Italiaan Giovanni Battista Belzoni bereikte na ongeveer een maand graven een van zijn hoogtepunten. Na lange tijd zoeken wist hij beetje bij beetje de duizenden jaren oude tempel van Aboe Simpel bloot te leggen. Steeds duidelijker werd het schitterende gebouw. Na lange tijd graven lag de tempel genoeg bloot om er na binnen te gaan. Toen ook het zand wat binnen lag helemaal was weggewerkt konden Belzoni en zijn mede ontdekkers naar binnen. Ze ontdekten een enorm gebouwen complex. Het was de eerste keer in drieduizend jaar dat een levende ziel de tempel weer in kwam. Je kunt de Aboe Simbel (of een soortgelijk bouwwerk) ook zien in de laatste scenes van de derde Indiana Jones film (the last Crusade, "de laatste Kruistocht").
Tussen 1964 en 1968 werden grote blokken van de tempel 200 meter hoger neergezet. Dat werd gedaan omdat anders bij een mogelijke overstroming van de Nijl het de Aboe Simbel tempel onherstelbaar beschadigt zou kunnen raken. De overstroming is uiteindelijk door de snelle voltooiing van de Aswandam ternauwernood voorkomen.
Ramses II is ook wel bekent als Ramses de grote hij heeft veel laten bouwen zoals de Aboe Simbel, Het Dal der Koningen, het Ramanessuem en nog vele tempels, zuilen en gedenktekens. Onder leiding van zijn zoon Chaemwase werden veel bouwwerken uit eerdere Egyptische dynastieen hersteld. Deze waren vaak al honderden jaren oud en werden door de prins hersteld. Ook heeft hij een museum opgericht voor oude artefacten die hij tegenkwam: 's werelds eerste museum. Het Aboe Simbel is één van de projecten waaraan hij heeft gewerkt.